Europees Observatorium voor Digitale Soevereiniteit
Een open cartografie van de soevereine Europese digitale alternatieven, per dimensie van het digitale dagelijks leven. Om soevereiniteit op te nemen in de tooling-beslissingen en in de bestekken van de overheidsopdrachten.
Methode. Voor elke dimensie sommen we alternatieven op onder Europese (of Zwitserse) jurisdictie die serieuze kandidaten vormen tegenover de equivalente Amerikaanse producten. Deze cartografie rangschikt niet, ze presenteert — de beslissing behoort tot elke organisatie naargelang haar beperkingen. Sommige alternatieven zijn beheerde diensten; andere zijn vrije software die zelf gehost kan worden, wat de operationele verantwoordelijkheid verschuift maar de controle maximaliseert. Soevereiniteit is een traject, geen toestand.
Transparantienota: wanneer de uitgevende vennootschap buiten de Europese Unie is gevestigd, geven we dit aan. Voor vrije software die zelf in Europa wordt gehost, heeft de uitgever geen enkele toegang tot de data en wordt de toepasselijke jurisdictie die van de hoster, niet die van de uitgever. Versie 1 gepubliceerd op 7 juni 2026, evolutieve cartografie — correcties en aanvullingen: contact@singulr.be.
1. Broncode — beheerde Git-forge
Hosting van de broncode, versiebeheer, samenwerking tussen ontwikkelaars.
- Singulr — België. Beheerde Git-forge op Forgejo, geëxploiteerd door Singulr ASBL onder Belgisch recht.
- Codeberg — Duitsland. Community-instantie van Forgejo geëxploiteerd door Codeberg e.V., gratis.
- code.overheid.nl — Nederland. Nederlandse publieke forge, op Forgejo (SSC-ICT/DAWO).
- opencode.de — Duitsland. Forge van de Duitse publieke sector, op GitLab (ZenDiS).
- Framagit — Frankrijk. Instantie van GitLab CE geëxploiteerd door Framasoft, voor vrije projecten.
2. Professionele e-mail
Mailboxen onder Europese jurisdictie, buiten de CLOUD Act en FISA 702. Alternatief voor Gmail / Outlook 365.
- Mailfence — België. OpenPGP-versleuteling, Belgisch recht, geëxploiteerd door ContactOffice Group.
- Tuta (ex-Tutanota) — Duitsland. End-to-end-versleuteling, open source clients.
- Proton Mail — Zwitserland. Geëxploiteerd door Proton AG, gecontroleerd door de Proton-stichting; end-to-end-versleuteling.
- Infomaniak Mail — Zwitserland. Infomaniak Network SA, geplaatst onder de controle van een stichting van openbaar nut (mei 2026).
- Mailo — Frankrijk. Onafhankelijke e-maildienst (Mailo SAS).
3. Webanalytics
Bezoekersstatistieken zonder advertentietracking of Amerikaanse cookies van derden. Alternatief voor Google Analytics.
- Plausible Analytics — Estland. Open source, zonder cookie, AVG-conform standaard.
- Matomo — Uitgevende vennootschap InnoCraft, gevestigd in Nieuw-Zeeland; open source software die zelf gehost kan worden. Gehost in Europa heeft de uitgever geen enkele toegang en wordt de jurisdictie die van de hoster.
- Pirsch Analytics — Duitsland. Zonder cookie, Europese hosting.
- Wide Angle Analytics — Duitsland. AVG-native, Europese hosting.
4. Videoconferenties
Vergaderingen op afstand, webinars, virtuele klassen. Alternatief voor Zoom / Teams / Google Meet.
- Tixeo — Frankrijk. ANSSI-gekwalificeerd, inzet voor Diffusion Restreinte. SaaS en on-premise.
- Jitsi Meet — Open source software (eigendom 8x8, Verenigde Staten), zelf hostbaar in Europa. Europese community-instanties (bv. Framatalk).
- Whereby — Noorwegen. Europese SaaS.
- Linkello — Frankrijk. Video zonder installatie, versleuteld.
- BigBlueButton — Canada. Open source, zelf hostbaar, gericht op onderwijs.
5. Cloudopslag en IaaS
Cloudinfrastructuur, serverhosting, objectopslag. Alternatief voor AWS / Google Cloud / Azure.
- OVHcloud — Frankrijk. SecNumCloud-kwalificatie op bepaalde aanbiedingen.
- Scaleway — Frankrijk. Groep Iliad.
- Hetzner — Duitsland. Datacenters in Duitsland en Finland.
- Infomaniak Cloud — Zwitserland. Onder controle van een stichting van openbaar nut.
- Exoscale — Zwitserland. Eigendom van de A1-groep (Oostenrijk).
- UpCloud — Finland.
- Outscale (Dassault Systèmes) — Frankrijk. SecNumCloud-gekwalificeerd.
6. Teamberichten
Collaboratieve chat, teamkanalen, asynchrone communicatie. Alternatief voor Slack / Microsoft Teams.
- Element / Matrix — Open en gedecentraliseerd protocol (Matrix); vennootschap Element in het Verenigd Koninkrijk. Ingezet door de Bundeswehr (Duitsland), Tchap (Frankrijk), de NAVO en Zweden. Zelf hostbaar in Europa.
- Rocket.Chat — Engineering in Brazilië, juridische entiteit in de Verenigde Staten (Delaware). Open source, zelf hostbaar: gehost in Europa wordt de jurisdictie die van de hoster.
- Mattermost — Amerikaanse vennootschap; open source software die zelf gehost kan worden. Gehost in Europa heeft de uitgever geen enkele toegang en wordt de jurisdictie die van de hoster.
- Zulip — Amerikaanse vennootschap (Kandra Labs, in handen van de Zulip Foundation). Open source, zelf hostbaar: hetzelfde principe.
7. Samenwerkende kantoorproductiviteit
Collaboratieve bewerking van documenten, rekenbladen, presentaties. Alternatief voor Google Workspace / Microsoft 365.
- CryptPad — Frankrijk. Ontwikkeld door XWiki SAS, end-to-end-versleuteld, open source.
- OnlyOffice — Letland. Open source, zelf hostbaar.
- Collabora Online — Verenigd Koninkrijk. Gebaseerd op LibreOffice, zelf hostbaar.
- Nextcloud Office — Duitsland. Geïntegreerd in Nextcloud, gebaseerd op Collabora.
- Framapad / Framacalc — Frankrijk. Framasoft, voor lichte toepassingen.
8. Bestandsopslag en -deling
Gedeelde drive, synchronisatie, bestandsdeling. Alternatief voor Google Drive / Dropbox / OneDrive.
- Nextcloud — Duitsland. Open source, zelf hostbaar; SecNumCloud via partnerhosters.
- Infomaniak kDrive — Zwitserland. Onder controle van een stichting van openbaar nut.
- Tresorit — Hongaarse oorsprong, gecontroleerd door Swiss Post (Zwitserland). Zero-knowledge-versleuteling.
- Internxt — Spanje. Versleuteld, open source clients.
- Filen — Duitsland. Versleuteld; open source clients (AGPL), propriëtaire server.
Deze cartografie is open
Kent u een relevante soevereine Europese tool die hier zou moeten staan? Een gegeven dat moet worden gecorrigeerd of verduidelijkt? Schrijf naar contact@singulr.be.
Een meer gestructureerde versie 2 (genormaliseerde criteria, economisch model, versleutelingsniveau, SecNumCloud-kwalificatie, operabiliteitsstatus) is voorzien voor het vierde kwartaal van 2026.
Voorbij de cartografie beheert Singulr haar eigen soevereine alternatief: de soevereine Git-forge, gehost in België onder Europees recht.